تفاوت ثبت روش دائمی و روش ادواری در حسابداری

مقدمه

موجودی کالا در تعیین و ارائه وضعیت مالی و عملکرد مالی هر واحد تجاری با اهمیت می باشد. سیستم ثبت و نگهداری موجودی کالا به دو روش ثبت ادواری و دائمی صورت می گیرد. در روش دائمی هر یک از اقلام خرید و فروش در همان لحظه در حساب موجودی ها منعکس می شود.  در صورتی که در روش ادواری در پایان دوره مالی، بعد از انجام شمارش کالا موجودی پایان دوره به ارزش کالاهای شمارش شده در حسابداری تغییر می نماید. در ادامه نحوه ثبت در سیستم حسابداری شرح داده میشود.

1- ارزیابی موجودی کالا

روش ادواری :

 موجودی کالا و بهای آن در طی یک دوره در هیچ حسابی ثبت نمی گردد و در طول دوره مالی گردش ندارد و در پایان سال با شمارش کالا و ارزش گذاری( بر مبنای روش های گردش بهای تمام شده) به عنوان موجودی پایان دوره همان سال و موجودی اول دوره سال بعد در حساب و ترازنامه ثبت می گردد به عبارت دیگر مبلغ موجودی کالا در اول دوره حذف می گردد و مبلغ موجودی کالای پایان دوره در این حساب بدهکار می شود.

روش دائمی :

 موجودی کالا در هر فرایند خرید و فروش بدهکار و بستانکار می شود و  بها و مقدار آن درحساب موجودی ثبت می گردد. در حساب موجودی کالا در صورتی که موجودی افزایش یابد مانند خرید یا برگشت از فروش و یا کاهش آن بصورت فروش و برگشت از خرید در حساب ثبت می گردد و بنا براین بطور مستمر و دائمی گردش در دفاتر ثبت می گردد. مانده موجودی کالا در هر زمان مانده را بطور دقیق نشان می دهد.
برای مثال اگر کالایی برابر 30 واحد باشد و بهای تمام شده آن 1000 ریال باشد و در طول یک ماه 20 واحد از این کالا به قیمت 1200 ریال بفروش برسد ثبت آن به صورت زیر می باشد:

1-1 ثبت خرید :

در سیستم ادواری و دائمی جهت خرید موجودی کالا ثبت بصورت زیر انجام می گردد:
•    سیستم ادواری:

سند حسابداری خرید روش ادواری

عنوان بدهکار بستانکار
خرید کالا 30،000  
وجوه نقد   30،000

 

•    سیستم دائمی :
حساب موجودی کالا: بدهکار
حساب صندوق/بانک/تنخواه/اسناد پرداختنی/حساب پرداختنی: بستانکار

سند حسابداری خرید روش دائمی
عنوان بدهکار بستانکار
موجودی کالا 30،000  
وجوه نقد   30،000

 

1-2 ثبت فروش

•    در روش دائمی:
حساب صندوق/بانک/تنخواه/اسناد دریافتنی/حساب دریافتنی: بدهکار
حساب فروش: بستانکار
حساب بهای تمام شده کالای فروش رفته: بدهکار
حساب موجودی کالا: بستانکار

ثبت سند حسابداری فروش روش دائمی
عنوان بدهکار بستانکار
* فروش 20 واحد به بهای 12
وجوه نقد 24000  
فروش   24000
*بهای تمام شده فروش رفته 20 واحد کالا
بهای تمام شده کالای فروش رفته 20،000  
موجودی کالا   20،000

 

•    در سیستم ادواری:

  • ثبت فروش 20 واحد کالا
سند حسابداری فروش روش ادواری
عنوان بدهکار بستانکار
وجوه نقد 30،000  
فروش   30،000

 

در سیستم ادواری برای حساب تمام شده فروش رفته در طی سال سند صادر نمی گردد.
در پایان سال اسناد حسابداری مکمل زیر پس از قیمت گذاری اقلام شمارش شده به شرح زیر صادر می گردد.. در صورتی که 10 عدد موجودی اول دوره 1.000 ثبت گردد ثبت در پایان سال بصورت زیر انجام می گیرد:

  • ثبت موجودی اول دوره به حساب خرید کالا:

سند حسابداری اول دوره به حساب خرید کالا

عنوان بدهکار بستانکار
خرید کالا 10،000  
موجودی کالا   10،000

 

  • ثبت بهای تمام شده فروش رفته و موجودی پایان دوره کالا از حساب خرید:
سند حسابداری بهای تمام شده فروش رفته و موجودی پایان دوره از حساب خرید
عنوان بدهکار بستانکار
بهای تمام شده فروش رفته 20،000  
موجودی کالا 20،000  
خرید کالا   40،000

 

براساس استاندارد حسابداری شماره 6 بخش عمومی ، موجودی کالای پایان دوره باید در تاریخ ترازنامه بر اساس  بهای تمام شده و خالص ارزش فروش در صورتهای مالی منعکس شود. حال در صورتی که بهای تمام شده موجودی ها با یکدیگر متفاوت باشند به یکی از روش های  fifo و  نرخ میانگین (که امروزه براحتی توسط نرم افزار انبارداری ) محاسبه می گردد و با خالص فروش(مخارج برآوردی تکمیل فروش و توزیع) مقایسه می گردد. حال ممکن است به هر دلیلی ارزش موجودی کالا کمتر از بهای تمام شده شود در صورتی که موقتی نباشد، برای نشان دادن زیان ارزش موجودی کالا کاهش داده می شود و در ترازنامه بیش از خالص فروش گزارش نمی شود. می توان از یک حساب کاهنده موجودی جهت ثبت زیان استفاده کرد.

 

2- بررسی روش های ارزیابی موجودی ها
 

2-1-    روش  FIFO (اولین ورودی-اولین خروجی)

در این روش گردش اقلام بهای تمام شده با گردش فیزیکی کالاهای موجود تطبیق دارد . اجرای این روش در موقعیتی که قیمت ها در حال افزایش هستند، سود ناخالص بیشتری نشان می دهد. بالطبع  سود بیشتر به معنای مالیات بیشتر می باشد و در زمانی که درآمدهای جاری با اقلام بهای تمام شده قدیمی مقایسه شوند سود کاذب نشان می دهد و در ادامه جهت تامین موجودی مجبور به خرید کالا با قیمت بالاتر می شود.
 

2-2-    روش LIFO (آخرین ورودی-اولین خروجی)

در این روش در دوره افزایشی قیمت ها سود ناخالص کمتر حساب می شود و مالیات کمتری رابه همراه دارد.
 

2-3-    روش نرخ میانگین

این روش در سیستم های ارزیابی ادواری و دایمی بکار می رود و تمامی معایب دو روش فوق را دارا می باشد. در صورت اجرا این روش ها سود ناخالص و موجودیهای آخر دوره هیچ یک با قیمتهای جاری یا قیمتهای نزدیک به آن محاسبه نمی شود.
 

3- نتیجه گیری

به طور معمول خرید و فروش فعالیت عمده و اصلی شرکت های تجاری و بازرگانی می باشد و بخش عمده دارایی آن ها  را موجودی کالا تشکیل می دهد  به همین دلیل  دو روش دائمی و ادواری عنوان شده در بالا برای نگهداری موجودی به بنگاه های اقتصادی ارائه شده است.  بطور خلاصه اگر بخواهیم جمع بندی کلی از مقاله داشته باشیم باید بگوییم در روش ادواری به دلیل اینکه در ثبت سند حسابداری، حساب موجودی کالا استفاده نمی شود امکان گزارشگیری لحظه ای موجودی کالا وجود ندارد و سیستم اطلاعات مربوط به موجودی های کالا در هر زمان در دسترس نمی باشد. این نوع سیستم در واحدهای تجاری که کالاهای نسبتا ارزان می فروشند مورد استفاده قرار میگیرد. در این شرکت ها هزینه نگهداری سوابق موجودی کالا بیشتر از منافع است به همین دلیل یک شرکت حسابداری و یا حسابداران لازم است سالانه حداقل یکبار اقدام به شمارش فیزیکی موجودی کالا کنند تا میزان موجودی کالا را مشخص نمایند و در تهیه صورت های مالی از این مقادیر استفاده کنند.  بنابراین در صورتیکه بخواهیم موجودی معرف ارزش کالای موجود در انبار باشد روش دائمی مناسبتر می باشد.

برای دانلود فایل مقاله روش دائمی و روش ادورای PDF کلیک نمایید.

 



تعداد نظرات: 9
ناهید
۲۰ روز پیش

عالی بود.واقعا ممنون.میشه لطف بفرمایید در مورد ماهیت حساب جاری شرکاء و همچنین ماهیت حساب سود و زیان انباشته توضیح بفرمایید.من جایی خوندم نوشته بود ماهیتشون خنثی است هم میتونه بد باشه هم بس.اما جایی ام چیز دیگه ای گفته بودن.ممنون میشم توضیح بفرمایید.تشکر

 مدیر سایت
۲۰ روز پیش

هر دو حساب هم میتواند بد باشد و هم بس ... جاری شرکاء هم میتوانند پرداخت داشته باشند و هم برداشت و در مورد سود و زیان انباشته هم اگر مانده بدهکار باشد نشانه زیان انباشته است و اگر بستانکار باشد نشانه سود انباشته . هر کدام از این سرفصل ها بویژه جاری شرکاء نکاتی برای رسیدگی مالیاتی دارد که در توضیح کامل آن در این کامنت نمیگنجد.

جواد
۲۵ روز پیش

بسیار عالی...

Fateme mahdioo
۲۸ روز پیش

میشه لطفا راجع به مزیت ها و معایب هر کدوم از سیستم های ادواری و دائمی توضیح بدین؟ اصلا چرا باید دو نوع سیستم ثبت وجود داشته باشه، چرا بعضی ها از ثبت دائمی استفاده میکنند بعضی ها از ادواری؟؟

 مدیر سایت
۲۵ روز پیش

در بنگاههای که گردش کالا زیاد با ارقام ریز هست روش دائمی بسیار مشکل بوده و از روش ادواری استفاده میکردند ، که البته این مشکل رو سیستم های نرم افزاری تا حد زیادی بر طرف کرده اند، اما تکرار داده در سند مالی و حواله های انبار را دارد.

ایمان
۲۱ فروردین ۱۳۹۸ ساعت ۳:۴۳:۱۶ بعد از ظهر

با سلام و تشکر در سیستم ادواری و دایمی هزینه های جانبی خرید مثل هزینه حمل رو چطور ثبت و شناسایی کنیم ؟

 مدیر سایت
۲۴ فروردین ۱۳۹۸ ساعت ۱:۷:۴۴ بعد از ظهر

هزینه حمل و هزینه های مشابه بعلاوه بهای کالا همان مبلغ خرید کالا میشود که در مقاله عنوان شده است ، هزینه ها در رسید ورود کالا به انبار بروی مبلغ کالاها سرشکن میشوند.

فاطمه
۲۶ اسفند ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۹:۱۳ قبل از ظهر

ما در نرم افزار حسابداری خودمون بخش انبار نداریم به جای اون کاردکس کالا داریم میخواستم بدونم ما روش ادواری هستیم یا دایمی برای پایان سال چطوری باید سند بزنم در ضمن شرکت بازرگانی هستیم

 مدیر سایت
۲۶ اسفند ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۱۲:۴۱ قبل از ظهر

سلام اگر با هر ثبت خرید و فروش یا عملیات انبار برای موجودی کالا سند حسابداری صادر میگردد روش دائمی است در غیر اینصورت ادواری ، برای هر دو روش قالب سند حسابداری در متن مقاله وجود دارد.

اسدی
۲۴ اسفند ۱۳۹۷ ساعت ۴:۴۰:۵۶ بعد از ظهر

با سلام مطالب این سایت مفید و خوبه از کسی که این سایت را طراحی کرده خواهش میکنم مطالب بیشتری ، همچنین مثال های بیشتر گذاشته شود.

داود حاجی قاسمی
۸ دی ۱۳۹۷ ساعت ۱:۱۴:۳۹ قبل از ظهر

برای حسابداری گلخانه ای روش ادواری بهتره یا دائمی

افشاری
۲۴ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۹:۱۷:۵۳ قبل از ظهر

نمیدونم چرا حفظ نمیشم هر بار میخوام سند روش دائمی بزنم میام اینجا قالب رو نگاه میکنم.

ناصر غریبی
۱۸ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۱۹:۱۶ قبل از ظهر

سلام مطلب فوق بسیار کوتاه و مختصر.ولی کاملا کاربردی بود با تشکر از شما

 مدیر سایت
۱۸ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۷:۲۲ بعد از ظهر

سلام سعی شده است روش دائمی و روش ادواری ثبت موجودی کالا با مثال عددی آورده شود تا مورد استفاده باشد. تشکر از نظر شما که ما را دلگرم میکند.

ارسال نظر جدید


کد امنیتی  




امتیاز دهید: